مشاهیر دورهٔ سدههای نخستین اسلامی
از فروپاشی ساسانیان تا برآمدن حکومتهای ایرانی طاهری، صفاری، سامانی و آلبویه؛ دورهای که زبان فارسی دری دوباره زبان شعر و دیوان شد و رودکی و فردوسی در آن بالیدند.
خوارزمیحدود ۷۸۰ تا حدود ۸۵۰ میلادیریاضیدان، ستارهشناس و جغرافیدان؛ بنیانگذار جبر
یعقوب لیث صفاریحدود ۲۲۵ تا ۲۶۵ قمری (حدود ۸۴۰–۸۷۹ میلادی)بنیانگذار دودمان صفاریان و فرمانروای سیستان
اسماعیل سامانی۲۳۴ تا ۲۹۵ قمری (۸۴۹–۹۰۷ میلادی)امیر سامانی فرارود و خراسان، بنیادگذار قدرت سامانیان
رودکیحدود ۲۴۴ تا ۳۲۹ قمری (حدود ۸۵۸ تا ۹۴۰/۹۴۱ میلادی)شاعر و خنیاگر دربار سامانیان، پدر شعر فارسی
محمد بن زکریای رازی۲۵۱ تا ۳۱۳ قمری (۸۶۵–۹۲۵ میلادی)پزشک، کیمیاگر و فیلسوف؛ نویسندهٔ الحاوی
فارابیحدود ۸۷۰ تا ۹۵۰ یا ۹۵۱ میلادی (درگذشت: رجب ۳۳۹ قمری)فیلسوف، منطقدان و نظریهپرداز موسیقی؛ ملقب به «معلم ثانی»
فردوسی۳۲۹ تا ۴۱۱ یا ۴۱۶ قمری (۹۴۰ تا ۱۰۲۰ یا ۱۰۲۵ میلادی)شاعر حماسهسرا، سرایندهٔ شاهنامه