فاطمه زهرا(س) مادر آسمانی امت و چراغ خاموش‌نشدنی حق و حقیقت
حضرت زهرا(س) با ایمان، بصیرت و دفاع از ولایت، الگویی جاودانه برای بشریت شد و محبتش در جان شیعیانش ریشه دواند.
به گزارش خبرگزاری تسنیم از اردبیل، بعضی نام‌ها تنها در صفحات تاریخ ثبت نمی‌شوند بلکه در ژرفای جان انسان‌ها ریشه می‌دوانند و به بخشی از هویت اعتقادی و عاطفی نسل‌ها تبدیل می‌شوند نام‌هایی که گذر قرن‌ها نه از عظمتشان می‌کاهد و نه شعله محبتشان را در دل‌ها خاموش می‌کند نام فاطمه زهرا(سلام‌الله‌علیها) از همین نام‌های آسمانی است؛ نام بانویی که خداوند به او کرامت بخشید و پیامبر رحمت او را پاره‌تن خویش خواند بانویی که عظمت معنوی، پاکی روح، بصیرت و ایستادگی‌اش در دفاع از حقیقت، جایگاهی فراتر از زمان و جغرافیا برای او رقم زد.
فاطمه زهرا(س) تنها شخصیتی متعلق به گذشته نیست ایشان حقیقتی زنده در وجدان دینی امت اسلام و الگویی ماندگار برای همه انسان‌هایی است که در جست‌وجوی ایمان، کرامت، عدالت و بندگی خداوند هستند نامشان با رسالت پیوند خورده و یادش با ولایت و حقیقت گره بسته است از همین روست که قرن‌ها پس از رحلت پیامبر اکرم(ص) هنوز دل‌های بی‌شماری با شنیدن نامش سرشار از محبت و اندوه می‌شود و مجالس یاد و سوگواری‌اش در سراسر جهان با حضور عاشقان و ارادتمندان اهل‌بیت(ع) برپا می‌ماند.
فاطمه(س) دختر رسالت و محبوب قلب پیامبراسلام
شناخت حضرت زهرا(س) بدون شناخت جایگاهشان در خانه وحی و منظومه رسالت ممکن نیست ایشان دختر پیامبری است که برای هدایت بشریت مبعوث شد همان دختری که پیامبر اکرم(ص) با احترام و محبت در برابرش برمی‌خاست و وی را پاره‌تن خویش می‌خواند رفتار پیامبر(ص) با فاطمه(س) تنها جلوه‌ای از عاطفه پدرانه نبود بلکه بیانگر عظمت و حرمت ویژه این بانوی بزرگ در نگاه رسول خدا بود.
پیامبر اکرم(ص) در سخنی مشهور فرمودند: «فاطِمَةُ بَضعَةٌ مِنّی، مَن آذاها فَقَد آذانی»؛ فاطمه پاره‌تن من است و هر کس او را بیازارد مرا آزرده است.
این بیان نورانی نشان می‌دهد که جایگاه حضرت زهرا(س) در نگاه پیامبر(ص) جایگاهی عادی و صرفاً خانوادگی نبود حرمت ایشان با حرمت رسول خدا پیوند خورده بود و محبت به او بخشی از احترام به مقام رسالت به شمار می‌آمد پیامبر(ص) با این سخن به امت آموخت که فاطمه را باید با معرفت و شناخت مقام معنوی‌اش شناخت و حرمت او را پاس داشت.
حضرت زهرا(س) در کنار امیرالمؤمنین علی(ع) نیز جلوه‌ای از همراهی آگاهانه و وفاداری به مسیر الهی را به نمایش گذاشت خانه‌اش خانه‌ای ساده اما سرشار از ایمان و معنویت بود خانه‌ای که در آن محبت با مسئولیت و عبادت با ایثار پیوند خورده بود ایشان همسر مردی بود که پرچم عدالت و ولایت را بر دوش داشت و در کنار او معنای حقیقی همراهی در مسیر حق را به تصویر کشید.
فاطمه(س) مادر حسن و حسین(ع) و پرورش‌دهنده نسلی است که تاریخ اسلام بخش بزرگی از حقیقت و بقای خود را مدیون مجاهدت و فداکاری آنان می‌داند دامان پاکشان مهد پرورش امامانی شد که هر یک در مقطعی حساس از تاریخ اسلام چراغ هدایت و پاسدار حقیقت بودند با این همه عظمت حضرت زهرا(س) در نسبت‌های خانوادگی خلاصه نمی‌شود ایشان خود شخصیتی بی‌بدیل و صاحب معرفت و بصیرتی عمیق بود که در عبادت و بندگی و دفاع از ارزش‌های الهی به الگویی ماندگار تبدیل شد.
محبوب خدا و رسول؛ جلوه‌ای از طهارت و بندگی
محبت حضرت زهرا(س) در فرهنگ اسلامی تنها یک عاطفه خانوادگی یا احساس تاریخی نیست بلکه ریشه در شناخت مقام معنوی و فضائل الهی آن بانوی بزرگ دارد زندگی فاطمه(س) جلوه‌ای از اخلاص و بندگی بود و همه ابعاد حیات او از عبادت و دعا تا رفتار خانوادگی و مسئولیت اجتماعی در مسیر رضایت پروردگار معنا پیدا می‌کرد.
خداوند در قرآن کریم درباره اهل‌بیت پیامبر(ص) می‌فرماید: «إِنَّمَا یُرِیدُ اللَّهُ لِیُذْهِبَ عَنْكُمُ الرِّجْسَ أَهْلَ الْبَیْتِ وَیُطَهِّرَكُمْ تَطْهِیرًا». آیه تطهیر در منابع اسلامی جایگاهی ویژه در بیان فضیلت و طهارت اهل‌بیت(ع) دارد و بر اساس روایات مربوط به شأن نزول آن، حضرت فاطمه زهرا(س) نیز در شمار اهل‌بیت مورد اشاره قرار گرفته است.
این طهارت تنها یک عنوان تشریفاتی نیست بلکه یادآور جایگاه معنوی و مسئولیت بزرگی است که اهل‌بیت(ع) در هدایت امت بر عهده داشتند حضرت زهرا(س) با زندگی سراسر اخلاص خود نشان داد که قرب الهی در سایه بندگی صادقانه و تسلیم در برابر فرمان پروردگار حاصل می‌شود ایشان در اوج کرامت و منزلت، بنده‌ای فروتن در پیشگاه خداوند بود و عبادتش از معرفت و محبت سرچشمه می‌گرفت.
محبت فاطمه(س) نیز زمانی به حقیقت خود نزدیک می‌شود که از احساس صرف فراتر رود و به شناخت و پیروی از سیره او تبدیل شود دوست داشتن بانویی که تمام وجودش در مسیر رضایت خداوند قرار داشت، یعنی تلاش برای پاکی اندیشه و رفتار و حرکت در مسیر حق.
مادر آسمانی امت؛ پیوندی فراتر از زمان و جغرافیا
حضرت زهرا(س) مادر امام حسن و امام حسین(ع) و بانویی است که محبت و جایگاهش در جان شیعیان و ارادتمندان خاندان پیامبر ریشه‌ای عمیق دارد دوستداران اهل‌بیت(ع) با نگاهی سرشار از محبت و احترام از او به عنوان مادر معنوی امت یاد می‌کنند؛ مادری که یاد و نامش مایه آرامش دل‌ها و الهام‌بخش زندگی مؤمنانه است.
مادر بودن تنها در پیوند نسبی خلاصه نمی‌شود مادر نماد مهر و فداکاری و تربیت است و در معنای عمیق‌تر کسی است که با سیره و رفتار خود راه زندگی را به انسان می‌آموزد حضرت زهرا(س) با زندگی کوتاه اما پربرکت خویش معنای حقیقی این مسئولیت را به نمایش گذاشت ایشان به بشریت آموخت که می‌توان در اوج بندگی مهربان بود در سخت‌ترین شرایط استوار ماند و در برابر دشواری‌ها از حقیقت فاصله نگرفت.
چه بسیار دل‌هایی که با شنیدن نام فاطمه آرام می‌گیرند و چه بسیار اشک‌هایی که در مجالس عزای او جاری می‌شوند این محبت محدود به سرزمین خاصی نیست و مرزهای زبان و نژاد و جغرافیا را درنوردیده است هر جا نام اهل‌بیت(ع) با احترام برده می‌شود یاد حضرت زهرا(س) نیز در قلب دوستداران حقیقت زنده است.
این پیوند عمیق تنها میراث یک سنت تاریخی نیست بلکه حاصل محبتی است که با معرفت به مقام خاندان پیامبر(ص) در جان نسل‌ها ریشه دوانده است فاطمه(س) برای دوستدارانش تنها شخصیتی برای سوگواری نیست ایشان الگویی برای زیستن و معیاری برای سنجش ایمان و اخلاق است.
مظلومیت فاطمه(س)؛ حقیقتی که تاریخ را به پرسش می‌کشد
شهادت حضرت زهرا(س) یکی از اندوهبارترین و تأمل‌برانگیزترین رخدادهای تاریخ اسلام است این واقعه در حافظه اعتقادی شیعه تنها یک مصیبت تاریخی نیست بلکه یادآور روزگاری است که جامعه اسلامی پس از رحلت پیامبر اکرم(ص) با آزمونی بزرگ در موضوع حق و ولایت و وفاداری به عهد نبوی روبه‌رو شد.
حضرت زهرا(س) در برابر آنچه انحراف از مسیر ولایت می‌دانست سکوت نکرد با شناختی عمیق از جایگاه امامت و ضرورت استمرار هدایت الهی، مسئولیت روشنگری را بر عهده گرفت و با بیان استدلال‌های روشن از حقیقتی دفاع کرد که آن را امتداد مسیر رسالت می‌دانست.
خطبه فدکیه یکی از برجسته‌ترین جلوه‌های این بصیرت تاریخی است خطبه‌ای که در آن حضرت زهرا(س) با زبانی استوار و استدلالی عمیق از توحید و نبوت و فلسفه احکام سخن گفت و سپس با تبیین جایگاه امامت و مسئولیت امت، نسبت به پیامدهای فاصله گرفتن جامعه از مسیر ولایت هشدار داد.
اهمیت این خطبه تنها در موضوع فدک خلاصه نمی‌شود آنچه به این سخنان جایگاهی ماندگار بخشیده، نگاه جامع حضرت به دین و جامعه و پیوند میان ایمان و مسئولیت اجتماعی است فاطمه(س) نشان داد که دینداری حقیقی تنها در عبادت فردی خلاصه نمی‌شود و هرگاه سرنوشت حق و عدالت در میان باشد، انسان مؤمن نمی‌تواند نسبت به آن بی‌تفاوت بماند.
ایشان در روزگاری که جامعه به روشنگری نیاز داشت، با تکیه بر ایمان و آگاهی به میدان آمد و با سخن و موضع خود حجتی تاریخی بر جای گذاشت.چ غربت و مظلومیت آن بانوی بزرگ نیز بخشی از همین حافظه تاریخی است؛ غربتی که در روایت شیعه با رنج‌های پس از رحلت پیامبر(ص) و شهادت مظلومانه ایشان پیوند خورده است.
مزار مطهر حضرت زهرا(س) نیز همچنان از رازهای اندوهبار تاریخ اسلام به شمار می‌رود محل دقیق قبر مطهر ایشان به صورت قطعی و مورد اتفاق مشخص نیست و همین ناشناختگی در کنار روایت‌های مربوط به وصیت ایشان، بر عمق غربت تاریخی آن بانوی بزرگ افزوده است این مزار ناشناخته تنها نشانی از یک فقدان نیست بلکه پرسشی ماندگار درباره روزگار پس از رحلت پیامبر(ص) و سرنوشت حق در تاریخ اسلام در برابر وجدان انسان‌ها قرار می‌دهد.
شفاعت فاطمه(س)؛ امیدی در پرتو رحمت بی‌پایان خداوند
یکی از جلوه‌های امیدبخش فرهنگ اعتقادی شیعه، باور به شفاعت اولیای الهی است شفاعتی که نه در برابر اراده پروردگار بلکه به اذن و رضایتش تحقق می‌یابد قرآن کریم اصل شفاعت را وابسته به اذن خداوند می‌داند و بدین ترتیب روشن می‌سازد که هیچ مقامی مستقل از اراده الهی نیست.
حضرت فاطمه زهرا(س) در باور شیعیان از جایگاهی والا در پیشگاه خداوند برخوردار است و امید به شفاعت آن بانوی بزرگ در روز قیامت از جلوه‌های محبت و ارادت به ایشان به شمار می‌رود این امید برای مؤمنان تنها یک دلخوشی عاطفی نیست بلکه پیوندی عمیق با باور به رحمت الهی و منزلت اولیای خدا دارد.
چه امیدی بالاتر از آنکه انسان در روزی که همه به رحمت پروردگار نیازمندند، به محبت و شفاعت بانویی دل ببندد که پیامبر خدا او را پاره‌تن خویش معرفی کرده است؟ بانویی که سراسر زندگی‌اش در مسیر بندگی و رضایت خداوند سپری شد و یادش در قلب مؤمنان با پاکی و کرامت و حق‌طلبی پیوند خورده است.
البته این امید مسئولیت‌آور است محبت حقیقی حضرت زهرا(س) باید در رفتار و منش انسان آشکار شود نمی‌توان از محبت فاطمه(س) سخن گفت اما در زندگی به حقوق دیگران بی‌اعتنا بود نمی‌توان خود را دوستدارش دانست اما در برابر ظلم و تبعیض و بی‌عدالتی سکوت کرد نمی‌توان از سیره بانویی سخن گفت که تمام عمر خود را در مسیر رضایت خداوند سپری کرد اما در عمل از صداقت و امانت و پاکدامنی و عدالت فاصله گرفت.
شفاعت نباید بهانه‌ای برای غفلت از مسئولیت‌های دینی و اخلاقی باشد محبت اهل‌بیت(ع) زمانی به کمال نزدیک می‌شود که در کنار امید به رحمت الهی، اراده انسان برای اصلاح خویش و رعایت حق مردم نیز تقویت شود راه فاطمه(س) راه بندگی و بصیرت و دفاع از حقیقت است و هر کس خود را به این راه نزدیک‌تر کند، معنای عمیق‌تری از محبت آن بانوی بزرگ را درک خواهد کرد.
فاطمه(س) الگویی فراتر از زمان برای بشریت
جهان امروز با وجود پیشرفت‌های گسترده علمی و فناوری همچنان با بحران‌های عمیق اخلاقی و انسانی روبه‌روست سستی بنیان خانواده، گسترش بی‌عدالتی، فراموشی کرامت انسان و فاصله گرفتن از معنویت نشان می‌دهد که بشر بیش از هر زمان دیگری به الگوهای حقیقی زندگی نیاز دارد.
در چنین روزگاری بازشناختن شخصیت حضرت زهرا(س) ضرورتی فراتر از یک مناسبت مذهبی است ایشان الگویی جامع از انسان مؤمن و مسئولیت‌پذیر است بانویی که در خانه همسری همراه و مادری فداکار بود، در محراب عبادت بنده‌ای خاشع و در عرصه اجتماع انسانی آگاه و شجاع به شمار می‌رفت.
سیره حضرت زهرا(س) نشان می‌دهد که معنویت با حضور مسئولانه در جامعه منافاتی ندارد و عبادت حقیقی انسان را از سرنوشت دیگران جدا نمی‌کند ایشان در کنار توجه به خانواده و تربیت فرزندان، نسبت به مسائل جامعه نیز حساس بود و در دفاع از حق، مسئولیت تاریخی خود را فراموش نکرد.
از زندگی‌شان باید اخلاص آموخت و از عبادتش بندگی را فراگرفت از رفتار خانوادگی‌اش باید احترام و وفاداری را آموخت و از انفاق و ایثارش درس مسئولیت اجتماعی گرفت از خطبه فدکیه باید بصیرت و قدرت استدلال را فراگرفت و از ایستادگی‌اش در دفاع از ولایت، شجاعت در پاسداری از حقیقت را آموخت.
حضرت زهرا(س) همچنین الگویی برای کرامت زن در منظومه اندیشه اسلامی است شخصیت ایشان نشان می‌دهد که ارزش و عظمت زن نه با معیارهای ظاهری سنجیده می‌شود و نه به جایگاه اجتماعی و موقعیت خانوادگی محدود می‌ماند، آنچه به انسان کرامت می‌بخشد ایمان و معرفت و تقوا و مسئولیت‌پذیری است فاطمه(س) در عین برخورداری از عالی‌ترین فضائل معنوی، حضوری آگاهانه و اثرگذار در تاریخ اسلام داشت و ثابت کرد که زن مؤمن می‌تواند در ساختن جامعه و پاسداری از ارزش‌های الهی نقشی تعیین‌کننده ایفا کند.
محبت فاطمه(س)؛ عهدی که باید در زندگی جاری شود
محبت حضرت زهرا(س) سرمایه‌ای بزرگ برای امت اسلامی است اما این سرمایه زمانی ارزش حقیقی خود را آشکار می‌کند که از مرز احساس و زبان فراتر رود و در اخلاق و رفتار انسان تجلی پیدا کند.
دوستدار فاطمه(س) باید در زندگی به صداقت پایبند باشد و از ستم به دیگران بپرهیزد باید حرمت خانواده را پاس بدارد و در برابر محرومان و نیازمندان احساس مسئولیت کند باید در برابر تحریف حقیقت بی‌تفاوت نباشد و در دفاع از حق، شجاعت و انصاف را در کنار یکدیگر قرار دهد.
اگر مجالس عزاداری حضرت زهرا(س) به اصلاح اخلاق و تقویت ایمان و گسترش عدالت‌خواهی در جامعه منتهی شود، می‌توان گفت که پیام آن بانوی بزرگ در زندگی مردم جاری شده است اشک بر مظلومیتش هنگامی با معرفت همراه می‌شود که انسان در مسیر زندگی نیز از آرمان‌هایی که فاطمه(س) برای آن ایستادگی کرد فاصله نگیرد.
فاطمه(س) تنها بانوی مظلوم تاریخ نیست ایشان بانوی بصیرت و مسئولیت است تنها مادر دو امام بزرگوار نیست؛ ایشان آموزگار نسل‌هایی است که باید حق را بشناسند و از آن پاسداری کنند تنها دختر پیامبر نیست آن حضرت شخصیتی است که نام و سیره‌اش با حقیقت رسالت و ولایت پیوندی ناگسستنی دارد.
پیامبر اکرم صلی الله علیه و آله می فرمایند:«انا الشمس وعلی علیه السلام القمر وفاطمة الزهرة والفرقدان الحسن والحسین; من خورشیدم و علی علیه السلام ماه و فاطمه علیها السلام، زهره (ناهید) است و حسن و حسین علیهما السلام دو ستاره نور افشان فرقدان هستند.»
امام صادق علیه السلام می فرمایند:«فاطمة سیدة نساء العالمین من الاولین والاخرین; فاطمه علیها السلام سرور زنان جهانیان از اولین تا آخرین است »
پیامبر اکرم صلی الله علیه و آله به سلمان فارسی می‌فرمایند:«یا سلمان! ان ابنتی فاطمة ملا الله قلبها وجوارحها ایمانا ویقینا الی مشاشها تفرغت لطاعة الله ..ای سلمان! به راستی که خداوند قلب و اعضای فاطمه علیها السلام تا استخوانهایش را از ایمان و یقین آکنده ساخته است; به گونه ای که در طاعت خدا جدیت دارد.»
همچنین از امام صادق(ع) پرسیده شدآیا می شود مادر شما را امّ المومنین خواند؟حضرت(ع) فرمودند: مادرمان حضرت زهرا (س) نه تنها امّ المومنین است بلکه همه دوستداران و محبان می توانند ایشان را مادر خطاب کنند.
سلام بر مادر آسمانی امت
ای فاطمه! قرن‌ها از روزگار غربتت گذشته است اما هنوز نامت پناهگاه دل‌های شکسته و یاد تو چراغ خانه‌های دوستداران اهل‌بیت(ع) است هنوز در سوگ شهادتت اشک می‌ریزیم و در آرزوی آنیم که زندگی‌مان رنگی از ایمان و پاکی و معرفت تو داشته باشد.
ای دختر رسول خدا! ای همسر امیرالمؤمنین! ای مادر حسن و حسین و ای بانوی بزرگ خاندان نبوت! تو در تاریخ تنها یک نام نیستی بلکه نشانه‌ای از حقیقتی هستی که در گذر زمان خاموش نمی‌شود. یاد تو به ما می‌آموزد که کرامت در بندگی خداست و عزت در پایبندی به حق معنا پیدا می‌کند.
از خداوند می‌خواهیم دل‌های ما را به محبت اهل‌بیت(ع) زنده نگه دارد و توفیق پیروی از سیره نورانی تو را به ما عطا کند پروردگارا ما را از شفاعت حضرت زهرا(س) به اذن و رضایت خویش محروم مگردان و در زمره کسانی قرار ده که محبت خاندان پیامبر(ص) را نه فقط بر زبان بلکه در اندیشه و اخلاق و رفتار خود زنده نگه می‌دارند.
سلام بر تو ای بانوی پاکی و معرفت؛ روزی که دیده به جهان گشودی و در خانه رسالت درخشیدی و روزی که پس از عمری کوتاه اما سرشار از عظمت و مجاهدت، با غربت از این جهان رخت بربستی.
سلام بر تو که نامت با نام پیامبر(ص) و ولایت علی(ع) و امامت حسن و حسین(ع) پیوند خورده است.
ای فاطمه زهرا(س)! محبت تو سرمایه ایمان ما و یاد تو چراغ راه زندگی ماست. امید آن داریم که در پرتو رحمت خداوند و به شفاعت تو در شمار رهروان راستین راه حق قرار گیریم.
یا فاطمه الزهرا(س)، یا بنت رسول‌الله، یا امّ الحسن و الحسین؛ سلام خدا بر تو و بر راه روشن و حقیقت جاودانه‌ات
زیارت حضرت زهرا علیها‌السلام
یَا مُمْتَحَنَةُ امْتَحَنَكِ اللّٰهُ الَّذِی خَلَقَكِ قَبْلَ أَنْ یَخْلُقَكِ فَوَجَدَكِ لِمَا امْتَحَنَكِ صابِرَةً ، وَزَعَمْنا أَنَّا لَكِ أَوْلِیاءٌ وَ مُصَدِّقُونَ وَصابِرُونَ لِكُلِّ مَا أَتَانَا بِهِ أَبُوكِ صَلَّى اللّٰهُ عَلَیْهِ وَآلِهِ ، وَأَتىٰ [أَتَانَا] بِهِ وَصِیُّهُ ، فَإِنّا نَسْأَلُكِ إِنْ كُنَّا صَدَّقْناكِ إِلّا أَلْحَقْتِنَا بِتَصْدِیقِنَا لَهُما لِنُبَشِّرَ أَنْفُسَنا بِأَنَّا قَدْ طَهُرْنا بِوِلایَتِكِ.
ای آزموده، آزمودت خدایی که تو را آفرید، پیش از آنکه تو را بیافریند، پس به آنچه آزمودت تو را شکیبا یافت ما بر این باوریم که دوستان و تصدیق‌کنندگان توییم و به تمام آنچه پدرت (درود خدا بر او خاندانش باد) وصی‌اش برای ما آورده صبر کننده‌ایم، پس از تو درخواست می‌کنیم، اگر تصدیق‌کننده تو بوده‌ایم، ما را به تصدیقمان به پدرت و جانشینش ملحق کنی تا خود را بشارت دهیم که به سبب ولایت تو پاک گشته‌ایم.
یادداشت از: سید محمدعلی علوی
نظرات
هنوز نظری ثبت نشده؛ اولین نفر باش.